Arabuluculuk Anlaşma Belgesi: İlam Niteliği ve İcrası

Arabuluculuk masasında el sıkışıldı ve bir belge imzalandı. Peki karşı taraf sözünü tutmazsa bu belge ne işe yarar? Yanıt, belgenin kimler tarafından imzalandığına göre değişir.

Anlaşma belgesi nedir?

Arabuluculuk süreci anlaşmayla sonuçlandığında iki ayrı belge düzenlenebilir: sürecin nasıl bittiğini gösteren son tutanak ve tarafların üzerinde anlaştığı koşulları içeren anlaşma belgesi. Anlaşmanın kapsamını taraflar belirler; belgeyi taraflar ve arabulucu imzalar.

İlam niteliği ne demek?

İlam, mahkeme kararıdır. “İlam niteliğinde belge” ise mahkeme kararı gibi doğrudan icraya konulabilen belge anlamına gelir. Böyle bir belgeye dayanan alacaklı, borçluya icra emri gönderir; borçlu ödeme emrindeki gibi basit bir itirazla takibi durduramaz.

Hangi anlaşma belgesi ilam niteliğindedir?

• Taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzalamışsa: Belge, ayrıca bir onaya gerek kalmadan ilam niteliğinde belge sayılır.
• Belge avukatsız imzalanmışsa: İlam niteliği kazanması için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

Bu fark, arabuluculuk masasına avukatla oturmanın pratik sonuçlarından biridir: belge imzalandığı anda icra edilebilir hâle gelir.

İcra edilebilirlik şerhi nereden alınır?

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh, kanunda gösterilen mahkemeden; dava sırasında arabuluculuğa gidilmişse davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Mahkeme incelemeyi kural olarak dosya üzerinden yapar ve yalnızca anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığına bakar.

Taşınmaz devri içeren anlaşmalar

Bir taşınmazın devrini ya da taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasını içeren anlaşmalarda özel bir kural vardır: Bu belgeler için, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Tapu işlemi bu şerhle yapılır. Ortaklığın giderilmesi ve miras paylaşımı görüşmelerinde bu adım atlanmamalıdır.

Anlaşılan konuda yeniden dava açılamaz

Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılırsa, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Bu kural belgeyi güçlü kılar, ancak dikkat de gerektirir: belgeye yazılan her kalem kesin olarak kapanır.

Sonuç

İyi yazılmış bir anlaşma belgesi, yıllar sürecek bir davanın yerini birkaç sayfayla alır. Eksik yazılmış bir belge ise yeni bir uyuşmazlığın başlangıcı olabilir. İmzadan önce metnin bir avukat tarafından okunması, sürecin en değerli beş dakikasıdır. Ayrıntılar için Arabuluculuk bölümümüze bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınız için hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve parasal sınırlar değişebilir.