Arabuluculuk
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk
Fatura ve cari hesap alacakları, sözleşmeden doğan tazminatlar, itirazın iptali ve menfi tespit taleplerinde dava öncesi zorunlu süreç.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davalarında, 1 Ocak 2019’dan beri dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Zorunluluk Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenir. 1 Eylül 2023’ten itibaren bu taleplere ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da açıkça kapsama alınmıştır. Ticari ilişkinin sürmesini isteyen taraflar için arabuluculuk, alacağı tahsil ederken iş ilişkisini koruyabilmenin en gerçekçi yoludur.
Hangi davalar ticari sayılır?
İki tacir arasındaki işler
Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili sözleşmelerden doğan alacaklar: mal ve hizmet satışı, fatura, cari hesap.
Kıymetli evrak
Çek, bono ve poliçeden doğan alacak ve tazminat talepleri.
Şirketler hukuku
Ortakların kâr payı, pay bedeli ve yönetici sorumluluğuna dayanan parasal talepleri.
Banka ve finans
Kredi, kredi kartı ve teminat mektubu sözleşmelerinden doğan ticari uyuşmazlıklar.
Taşıma ve sigorta
Taşıma sözleşmelerinden ve sigorta poliçelerinden doğan tazminat talepleri.
Bayilik ve acentelik
Distribütörlük, bayilik ve acentelik ilişkisinin sona ermesine bağlı alacak ve denkleştirme talepleri.
Konusu para olmayan talepler — örneğin genel kurul kararının iptali ya da şirketin feshi — dava şartı arabuluculuğun kapsamında değildir; bunlarda taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Süre: altı hafta
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde en çok iki hafta uzatılabilir. Ticari dosyalarda belge trafiği yoğun olduğundan kanun, diğer uyuşmazlıklara göre daha uzun bir süre tanımıştır.
İcra takibi ve arabuluculuk
- İlamsız icra takibi başlatmak için arabulucuya başvurmak gerekmez. Borçlu ödeme emrine itiraz ederse, itirazın iptali davası açmadan önce arabuluculuğa başvurulur.
- Menfi tespit: Borçlu olmadığının tespitini isteyen taraf da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorundadır.
- İhtiyati haciz talep etmek için arabuluculuk şart değildir; karar alındıktan sonra esas hakkındaki dava için öngörülen süre, arabuluculuk süreci boyunca işlemez.
- İtirazın iptali davası için öngörülen bir yıllık süre de arabuluculuk süreci boyunca işlemez.
Masaya hangi belgelerle gidilir?
- Sözleşme, sipariş formları ve teklif yazışmaları
- Faturalar, irsaliyeler ve teslim tutanakları
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat mektupları
- İhtarname ve karşı tarafın yanıtları
- Varsa icra takip dosyasının örneği
- Şirketi temsile yetkili kişiyi gösteren imza sirküleri ya da vekâletname
Tüzel kişiler toplantıya yetkili temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılır. Toplantıya gelen kişinin anlaşma imzalama yetkisinin bulunması, sürecin tek oturumda sonuçlanabilmesi için önemlidir.
Sık sorulan sorular
Çek ya da senede dayalı alacak için arabulucuya gitmem gerekir mi?
Kambiyo senetlerine özgü icra takibi bir dava değildir; takip başlatmak için arabuluculuk gerekmez. Ancak aynı alacak için dava açılacaksa ya da borçlu menfi tespit davası açacaksa önce arabulucuya başvurulur.
Karşı taraf başka şehirdeyse süreç nasıl yürür?
Başvuru yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki büroya yapılır. Toplantılar tarafların uygun bulması hâlinde görüntülü görüşme yoluyla yapılabildiğinden, farklı şehirlerdeki şirketler için seyahat gerekmeyebilir.
Anlaşmada taksitli ödeme kararlaştırılabilir mi?
Evet. Taraflar ödeme takvimini, teminatı ve gecikme hâlinde uygulanacak faizi serbestçe belirleyebilir. Bir taksitin ödenmemesi hâlinde kalan borcun tamamının muaccel olacağının yazılması, alacaklıyı korur.
Uyuşmazlığın konusunu ve varsa elinizdeki belgeleri kısaca yazın; arabuluculuk başvurusunun nereye, hangi taleplerle yapılacağını ve masada nelere dikkat edileceğini size bildirelim. Mesaj gönderin.