Arabuluculuk
İhtiyari arabuluculuk
Zorunlu olmayan uyuşmazlıklarda, tarafların kendi isteğiyle başlattığı arabuluculuk: kapsam, işleyiş, ücret ve dava sırasında başvuru.
Kanun zorunlu tutmasa da taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebildikleri her özel hukuk uyuşmazlığında arabulucuya başvurabilir. Buna ihtiyari arabuluculuk denir.
İhtiyari arabuluculukta sürecin tamamı tarafların iradesine bağlıdır: başvurmak, devam etmek, anlaşmak ya da masadan kalkmak serbesttir. Dava açılmadan önce başvurulabileceği gibi, görülmekte olan bir dava sırasında da bu yola gidilebilir.
Hangi konularda başvurulabilir?
Miras paylaşımı
Terekedeki malların mirasçılar arasında nasıl paylaşılacağı, denkleştirme ve bedel ödemeleri.
Mal rejiminin tasfiyesi
Boşanma sonrası katılma alacağı, katkı payı ve ziynet alacağı gibi parasal talepler.
Tazminat talepleri
Haksız fiilden ya da sözleşmeye aykırılıktan doğan maddi ve manevi tazminatlar.
İnşaat ve eser sözleşmeleri
Eksik ve ayıplı iş, gecikme tazminatı, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan talepler.
Ortaklar arası uyuşmazlıklar
Şirket ortaklarının kâr payı, pay devri ve ayrılma konularındaki anlaşmazlıkları.
Alacak ve borç ilişkileri
Ödünç, satış ve hizmet sözleşmelerinden doğan, ticari nitelikte olmayan alacaklar.
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemediği konular arabuluculukla çözülemez: boşanma, velayet, soybağı, nüfus kaydının düzeltilmesi ve ceza yargılaması gibi. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar da kanun gereği arabuluculuğa elverişli değildir.
Süreç nasıl başlar?
Teklif
Taraflardan biri diğerine arabulucuya gitmeyi önerir. Aksi kararlaştırılmadıkça teklife otuz gün içinde olumlu yanıt verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Arabulucunun seçilmesi
Taraflar, Adalet Bakanlığı’nın arabulucular siciline kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşır.
İlk toplantı ve tutanak
Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder. Sürecin sürdürülmesi konusunda anlaşılır ve bu durum tutanakla belgelenir; süreç bu tarihte başlamış sayılır.
Görüşmeler
Toplantılar tarafların belirlediği takvimde yürür. Taraflar diledikleri anda süreci sona erdirebilir.
Sonuç
Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, sağlanamazsa sürecin sona erdiğini gösteren tutanak düzenlenir.
Dava sürerken arabuluculuk
Dava açıldıktan sonra da taraflar birlikte arabulucuya başvurabilir; mahkeme de tarafları buna teşvik edebilir. Bu durumda yargılama üç ayı geçmemek üzere ertelenir, tarafların birlikte başvurması hâlinde bu süre üç ay daha uzatılabilir. Uzun süren bir davada bilirkişi raporu geldikten sonra masaya oturmak, çoğu zaman en gerçekçi anlaşma zeminini verir.
Ücret ve zamanaşımı
- Arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir; tutar Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olamaz.
- Sürecin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz.
- Görüşmeler gizlidir; yapılan teklifler ve kabuller sonradan davada delil olarak kullanılamaz.
Sık sorulan sorular
Karşı taraf arabuluculuğu kabul etmezse ne olur?
İhtiyari arabuluculukta kimse sürece katılmaya zorlanamaz ve katılmamanın bir yaptırımı yoktur. Teklif kabul edilmezse doğrudan dava açılır.
İhtiyari arabuluculukta varılan anlaşma bağlayıcı mı?
Evet. Tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Avukatsız imzalanan belge için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınabilir.
Dava açtıktan sonra anlaşırsak dava ne olur?
Taraflar anlaşma belgesini mahkemeye sunar; dava konusuz kalır ya da sulh hükümlerine göre sonuçlandırılır. Anlaşmada yargılama giderlerinin nasıl paylaşılacağının da yazılması gerekir.
Uyuşmazlığın konusunu ve varsa elinizdeki belgeleri kısaca yazın; arabuluculuk başvurusunun nereye, hangi taleplerle yapılacağını ve masada nelere dikkat edileceğini size bildirelim. Mesaj gönderin.