Arabuluculuk
Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Ayıplı mal ve hizmet, konut ve araç satışı, banka ve sigorta işlemlerinde tüketici mahkemesinden önceki zorunlu adım ve hakem heyeti ayrımı.
Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda, 28 Temmuz 2020’den beri dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Düzenleme, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73/A maddesinde yer alır. Tüketici ile satıcı ya da sağlayıcı arasındaki uyuşmazlığın nereye götürüleceği, talebin değerine göre belirlenir.
Hakem heyeti mi, arabulucu mu?
Parasal sınırın altındaki talepler
Değeri, her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklar için il ya da ilçe tüketici hakem heyetine başvurulur. Bu taleplerde arabuluculuk uygulanmaz.
Parasal sınırın üzerindeki talepler
Sınırı aşan uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinin görevindedir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Parasal sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. Başvurudan önce o yıl geçerli olan tutarın kontrol edilmesi gerekir; yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir.
Arabuluculuğun uygulanmadığı tüketici uyuşmazlıkları
- Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar,
- Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itirazlar,
- Üretimin ya da satışın durdurulması ve malın toplatılması gibi, tüketici örgütleri ve Bakanlık tarafından açılabilen davalar,
- Tüketici işlemi niteliğinde olsa da taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar (örneğin tapu iptali ve tescil talepleri).
Sık karşılaşılan konular
Ayıplı araç
Sıfır ya da ikinci el araçta gizli ayıp, kilometre ve hasar kaydı uyuşmazlıkları; bedel iadesi ya da indirimi.
Konut satışı
Geç teslim, eksik ve ayıplı imalat, ön ödemeli konut satışından dönme ve bedel iadesi.
Banka ve sigorta
Kredi ve sigorta sözleşmelerinden doğan, hakem heyeti sınırını aşan iade ve tazminat talepleri.
Hizmet sözleşmeleri
Paket tur, devre tatil, eğitim ve abonelik sözleşmelerinden doğan talepler.
Tüketiciyi koruyan özel kurallar
- Arabulucu süreci üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bir hafta uzatabilir.
- İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasına ilişkin kural, tüketici aleyhine uygulanmaz.
- Anlaşma sağlanamazsa tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti, kanunda öngörülen sınır içinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
- Tüketici mahkemesinde tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır.
Süreler
Ayıplı mal ve hizmetlerde satıcının sorumluluğu, kural olarak teslimden itibaren iki yıl, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl içinde ileri sürülmelidir. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse satıcı bu sürelerden yararlanamaz. Arabuluculuk başvurusu ile son tutanak arasında geçen süre zamanaşımına dâhil edilmez.
Sık sorulan sorular
Hakem heyeti kararını beğenmedim, arabulucuya gidebilir miyim?
Hayır. Tüketici hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilir. Bu itirazda arabuluculuk aranmaz.
Satıcı arabuluculuk toplantısına gelmezse ne olur?
Arabulucu durumu tutanağa geçirir ve süreci sonlandırır. Tüketici bu tutanakla davasını açar; toplantıya mazeretsiz katılmayan satıcı, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
Arabuluculukta ayıplı ürün için ne isteyebilirim?
Kanundaki seçimlik haklarınızın tamamı masada görüşülebilir: sözleşmeden dönüp bedelin iadesi, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım ya da ürünün yenisiyle değiştirilmesi. Bunlarla birlikte uğradığınız zararın tazmini de talep edilebilir.
Uyuşmazlığın konusunu ve varsa elinizdeki belgeleri kısaca yazın; arabuluculuk başvurusunun nereye, hangi taleplerle yapılacağını ve masada nelere dikkat edileceğini size bildirelim. Mesaj gönderin.